పండగ పూట విడాకులేంటి వీడి మొహం అనుకుంటున్నారా? కాస్త ఆగండి. అహ్మదాబాద్ కి వచ్చిన కొత్తల్లో బయటకి అడుగుబెడితే అన్నీ గుడ్లప్పగించి చూడటం తప్ప ఇంకేమీ చేయలేకపోయే వాళ్ళం. ఎక్కడ సైన్ బోర్డ్ లు చూసినా గుజరాతీలోనే, బస్సు పేర్లూ, నంబర్లూ గుజరాతీలోనే. ఎవడ్ని కదిలించినా హిందీలోనో లేకపోతే గుజరాతీలోనే జవాబు చెప్పేవాళ్ళు, వాళ్ళు నమిలే పాన్ మసాలా తుంపర్లతో మమ్మల్ని తడిపేసి. గుజరాతీ అక్షరాలు కాస్త హిందీని పోలి ఉండటం వల్ల కష్టపడి కొన్ని అర్ధం చేసుకోగలిగే వాళ్ళం. కాని ఆ నంబర్లు మాత్రం మమ్మల్ని గిజగిజలాడించేశాయి. సిటీ బస్సుల నంబర్లు గాని, పేర్లు గాని గుజరాతీలోనే ఉండేవి. ఆ అక్షరాలు కూడబలుక్కుని చదివేలోపు బస్సు వెళ్ళి పోయేది.ఇక లాభంలేదని, నంబర్లు తెలుసుకోవటానికి ఒక అయిడియా కనిపెట్టాం. బస్సు టిక్కెట్ మీద 1 నుంచి 9 వరకు గుజరాతీ నంబర్లు ఉంటాయి కదా (మన RTC వారి టికెట్ అయినా నంబర్లు ఉంటాయి) దాన్ని చేతిలో పట్టుకుని కంపేర్ చేసుకునే వాళ్ళం. అప్పటినుంచి జేబులో ఒక టికెట్ ముక్క పెట్టుకుని తిరిగాం కొన్నాళ్ళు డిక్షనరీ లాగ.

మేము ముగ్గురం రూంమేట్స్ ఉండే వాళ్ళం. అందరం తెలుగు వాళ్ళమే. ఒకే సారి జాయిన్ అవటం వల్ల, ఒకే వయస్సు వాళ్ళం అవటం వల్ల ఫ్రెండ్లీ గా ఉండేవాళ్ళం. ముఖ్యమైన ఇంటిపనిని మొత్తం ఆరు పనులుగా విభజించాం. ఉదయాన్నే మంచి నీళ్ళు పట్టటం, అంట్లు తోమటం, అన్నం, కూర,మళ్ళీ సాయంత్రం అన్నం , కూర. వీటిలో తలా రెండు పనులు చేయాలనమాట. నెలకొకరం కూరగాయలు తేవాలని నిర్ణయించుకున్నాం. అలా నేను మార్కెట్ కెళ్ళి కూరగాయలు తేవాల్సిన రోజు రానే వచ్చింది. వంకాయలని వంకాయలంటారు, బెండకాయలని బెండకాయలంటారని తెలుసుగాని వాటిని వీళ్ళేమంటారో తెలీదు. అయితే దానివల్ల పెద్ద సమస్య రాలేదు, వాటిని చూపిస్తే చాలు కదా అమ్మే అతనికి. సమస్య ఎక్కడ వచ్చిందంటే ఎన్ని కావాలో అడిగినప్పుడే. బుర్ర పాదరసంలా పనిచేసింది, అక్కడ కూడా అదే టెక్నిక్ ఉపయోగించి అరకేజి రాయి తీసి తక్కెడలో వేశాను, కొన్నింటికి పావుకిలో రాళ్ళు వేసి ఆ పూటకి తప్పించుకున్నాను. ఈ సమస్య మిగిలిన వాళ్లందరికీ వచ్చి ఉండటం వల్ల అందరం సరదాగా నవ్వుకున్నాం. అయితే నాకు ఏడుపుతెప్పించిన సంఘటన ఒకటి జరిగింది ఒకసారి. కొన్న కూరగాయలయిపోగానే మళ్ళీ మార్కెట్ కి వెళ్ళవలసి వచ్చింది. ఈ సారి ముందు జాగ్రత్తగా ఇంటి ఓనరమ్మనడిగాను, “పావుకిలోని ఏమంటారు ఇక్కడ?” అని “పావుకిలోని అడీ సౌ, అరకిలోని ఆదాకిలో అంటారని” చెప్పింది నవ్వుతూ. సరే వాటినే మననం చేసుకుంటూ వెళ్ళాను ధైర్యంగా. వంకాయలోడి దగ్గరకి వెళ్ళాను ట్రైల్ వేద్దామని. అప్పటికి వంకాయల నేమంటారో ఇంకా తెలీదు నాకు. వాటిని చూపించాను, ఇవి కావాలన్నట్లు. “ఎన్ని కావాలి?” అని అడిగాడు. నేను ఓనరమ్మ చెప్పిందే మననం చేసుకున్నాను. దాన్ని తెలుగుకి అన్వయించి ఒక వెధవ లాజిక్ మనసులో పెట్టుకున్నాను. తెలుగులో అరకిలోని వీళ్ళు ఆదాకిలో అంటున్నారు కదా అలాగే మన పావు కిలోని ఆంటీ చెప్పిన అడీసౌ ని మార్చి, “అడీసౌకిలో కావాలి” అన్నాను వాడితో. అతను మామూలుగా తూయటానికి తక్కెడ నెత్తి , అదిరిపడ్డాడు. “ఏమిటీ!! అడీసౌ కిలో కావాలా? ఈ పూర్తి మార్కెట్ లో ఉన్న అన్ని వంకాయలని తూసినా అన్ని వంకాయలుండవు” అని తక్కెడ వదిలేశాడు. ఇదేం ఖర్మరా భగవంతుడా అనుకుని వాడికా రెండు తూనిక రాళ్ళు చూపించి వాడిచ్చిన నాలుగయిదు వంకాయలు తీసుకుని, వాడి మొహం చూడబుద్ది గాక బతుకు జీవుడా అనుకుని గుంపులో కలిసిపోయాను. అడీసౌ అంటే 250 అనీ, అడీసౌకిలో అంటే 250 కిలోలని ఇంటికొచ్చిన తరువాత తెలిసి నా మొహం కందగడ్డ లాగా మారిపోయింది.

సరే ఈ చిన్న చిన్న అవమానాలకేమీ లెక్క లేదు గాని, అసలు అది అవమానమో? లేక అమాయకత్వమో? తెలీని ఓ విచిత్ర సంఘటన మేమిక్కడ అడుగిడిగిన తరువాత వచ్చిన మొట్టమొదటి ఉగాది రోజు జరిగింది. ఇప్పటికీ దానికి నవ్వాలో ఏడవాలో తీలీదు నాకు. గుజరాతీయులు పండుగలను చాలా వినూత్నంగా, ఆనందంగా, మనఃస్పూర్తిగా జరుపుకుంటారు. అందులో లీనమైపోతారు. దసరా నవరాత్రులలో గర్భ నృత్యాలే దానికి నిదర్శనం. ఆసమయంలో డాన్స్ చేయని గుజరాతీయులు ఉండరంటే అతిశయోక్తి కాదు. భార్యా భర్తలు కలిసి అడుగులో అడుగేసుకుంటూ పబ్లిక్ గా నృత్యం చేయటం మన వైపు ఊహించగలమా. అసలు డాన్స్ చేయటమంటేనే సిగ్గు పడతాము. వీళ్ళింతగా సక్సెస్ అవటానికి వీరి సంప్రదాయాలే చాలావరకు దోహదపడుతున్నాయని అనిపిస్తుంది. సరే అసలు విషయానికొస్తే ఇలా ఒక్కో పండగ దాటు కుంటూ ఉంటే ఒక విషయాన్ని గమనించాం. వీళ్ళు మంగళ తోరణాలుగా మామిడాకులు వాడటం లేదు, అశోక ఆకులు వాడుతున్నారు. రెండూ ఇంచుమించు ఒకేలా ఉంటాయి కదా. పిచ్చోళ్ళు, వీళ్ళకి మామిడి చెట్లు లేక ఇవి వాడుతున్నారనుకున్నాము మొదట్లో. కాని అవి వారికి చాలా పవిత్రమైన ఆకులని తరువాత అర్ధమైంది. మనం పండుగలప్పుడు మామిడాకులని ఎలా పవిత్రంగా భావిస్తామో వీరు అశోక (ఆశోపాలవ్) ఆకులని అంతే పవిత్రం గా పూజిస్తారు. అన్ని రకాల పూజల్లోనూ ఇవే వాడుతున్నారు. అయితేనేమి వీరు గుజరాతీయులు, మనం ఆంధ్రులం. మనం మన మామిడాకులే కట్టుకుందాం అని మేం నిర్ణయించుకున్నాం. అయితే అవి ఎక్కడ దొరుకుతాయి? వెతికీ వెతికీ ఒక చెట్టుని పట్టాం (ఈ పదేళ్ళలో నేను కేవలం మూడు మామిడి చెట్లను మాత్రమే చూశాను అహ్మదాబాద్ లో).

ఉగాది ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, శుచిగా కొన్ని ఆకులు గ్రుచ్చి వాటిని తోరణం గా కట్టాం. మాలో ఒకడు ఉగాది పచ్చడి చేయటం లో మునిగిపోయాడు (యాక్! మీకు చేయటం రాకపోతే ఊరుకోవచ్చుకదా! అని చివాట్లు పెట్టారు అది తిన్న గుజరాతీయులు తరువాత). ఇంతలో వాకిట్లో ఏదో శబ్ధం, ఏవో తెగిపోతున్నట్లు ఫట్ మని, ఆకులు రాసుకున్నట్లు. వెంటనే బయటికొచ్చి చూశాము. మా ఇంటి ఓనరు మన మామిడాకుల తోరణాన్ని తెంపేసాడు. “ఓరి దుర్మార్గుడా!” అనుకుని “ఏమిటీ అన్యాయం?” అని ప్రశ్నించేలోపు ఓ మోపెడు ఆశోక ఆకులు తెచ్చి ఇంటి ముందు పడేశాడు. “మీకు తెలీకపోతే మమ్మల్ని అడగఖఃరలేదా? పండగపూట ఈ పిచ్చాకులు కడుతారా?” అని కిందపడి ఉన్న మామిడాకుల తోరణాన్ని చూపిస్తూ నిష్టూరమాడాడు. “ఇవిగో వీటిని కట్టుకోండి” అని అశోక ఆకుల్ని తోరణంగా కట్టిచ్చాడు. ఈయనకిట్టగాదని ఇంట్లోకి పిలిచి ఉగాది పచ్చడి పెట్టాము. అది తిని కొంచెం చల్లబడ్డాడు. ఇలా జీవితానికీ, రుచులకీ ముడిపెట్టిన మన సంప్రదాయాన్ని పొగిడి, మమ్మల్ని ఆశీర్వదించి ఈ పిచ్చాకులు మళ్ళీ ఎప్పుడూ కట్టబాకండని మరోసారి హెచ్చరించి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ అశోక ఆకులు తలకి తగిలినప్పుడల్లా మామిడాకులు గుండెల్లో గుచ్చినట్టుండేది. అంతే ఆ రోజునుండి మామిడాకులకీ మాకు కనక్షనే తెగిపోయింది.

ఉగాది శుభాకాంక్షలు.

నాడు నా కోసం ప్రపంచాన్నే ఎదిరిస్తానన్నావు,
నేడు నువ్వే నా ప్రపంచమంటున్నావు.